{"id":1184,"date":"2019-12-08T21:15:00","date_gmt":"2019-12-08T20:15:00","guid":{"rendered":"https:\/\/bedeker.waw.pl\/?p=1184"},"modified":"2021-07-07T14:41:02","modified_gmt":"2021-07-07T12:41:02","slug":"cmentarz-choleryczny-w-warszawie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bedeker.waw.pl\/index.php\/2019\/12\/08\/cmentarz-choleryczny-w-warszawie\/","title":{"rendered":"Cmentarz choleryczny w Warszawie"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a>
„Cmentarz choleryczny w Warszawie”
fot. Rafa\u0142 Adrian Kraszewski 2019<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Zapomniany cmentarz choleryczny w Warszawie zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w latach siedemdziesi\u0105tych XIX wieku. Powsta\u0142 w wyniku epidemii cholery, kt\u00f3ra w tamtym czasie nawiedzi\u0142a Prag\u0119. Cmentarz zosta\u0142 utworzony na obrze\u017cach miasta.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Fragment planu m. Warszawy : z oznaczeniem sieci kolei konnej (1879) ze wsp\u00f3\u0142czesnym zaznaczeniem nowego cmentarza cholerycznego
Zak\u0142ad Litografia Artystyczna W. G\u0142\u00f3wczewski (Warszawa)
\u0179r\u00f3d\u0142o Biblioteka Narodowa <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Cholera to ostra i zara\u017aliwa chorob\u0105 przewodu pokarmowego. G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 zachorowania jest spo\u017cycie pokarmu lub wody ska\u017conymi bakteriami przecinkowca cholery. Z\u0142e warunki sanitarne sprzyja\u0142y rozwojowi choroby. Chorzy byli poddawani obowi\u0105zkowej kwarantannie. Mimo \u00f3wczesnego rozwoju medycyny \u015bmiertelno\u015b\u0107 wynosi\u0142a oko\u0142o 40 procent. Nie by\u0142a to jedyna nekropolia zwi\u0105zana z choler\u0105 na terenie Warszawy. W XIX wieku choroba kilkukrotnie falami nawiedza\u0142a Warszaw\u0119. Jednak po pozosta\u0142ych nie ma ju\u017c \u015bladu (np. stary cmentarz choleryczny). Epidemia cholery na Pradze wyst\u0105pi\u0142a w latach 1872-1873. Gazeta Warszawska prawie codziennie informowa\u0142a o ilo\u015bci chorych i zmar\u0142ych. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Gazeta Warszawska nr 255 z dnia 16 listopada 1872 roku.
Wyszczeg\u00f3lniono wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie informacj\u0119 dot. stanu zachorowa\u0144 na choler\u0119 w Warszawie.
\u0179r\u00f3d\u0142o: Biblioteka Narodowa <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

W tak kr\u00f3tkim czasie na prawym brzegu Wis\u0142y cholera zabi\u0142a niespe\u0142na p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca ludzi. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Kurjer Warszawski z dnia 18 listopada 1872 roku.
Wyszczeg\u00f3lniono wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie artyku\u0142 dot. miedzi i mosi\u0105dzu w zapobieganiu szerzenia si\u0119 cholery.
\u0179r\u00f3d\u0142o: Biblioteka Narodowa <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Nowy cmentarz choleryczny zaprojektowa\u0142 in\u017c. Henryk Sumi\u0144ski. Zosta\u0142 otworzony 16 listopada 1872 roku. Pocz\u0105tkowo opiekunem cmentarza by\u0142 Cezary Skoryna (w\u0142a\u015bciciel fabryki kamieni i m\u0142yn\u00f3w i maszyn m\u0142y\u0144skich). P\u00f3\u017aniej nekropolia zosta\u0142a przej\u0119ta przez miasto. Po mimo tego Skoryna nadal stara\u0142 si\u0119 dba\u0107 o cmentarz. Z rozkazu w\u0142adz wojskowych w tym miejscu pochowano siedmiu \u017co\u0142nierzy (ba\u0142wochwalc\u00f3w), kt\u00f3rzy praktykowali wierzenia poga\u0144skie. W styczniu 1883 roku na cmentarzu zosta\u0142a pochowana ostatnia osoba, kt\u00f3ra zmar\u0142a z powodu cholery. W 1908 roku dosz\u0142o do ekshumacji pochowanych na cmentarzu os\u00f3b. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Fragment – Plan der Stadt Warschau – Plan miasta Warszawy.
Warschau : Verlag R. Erdmann & K.o, (1915)
(\u0141\u00f3d\u017a : Lit. Weisbach, Myszkowski)
\u0179r\u00f3d\u0142o: Biblioteka Narodowa <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

By\u0142o to zwi\u0105zane z budow\u0105 linii kolejowej – Drogi \u017belaznej Nadwi\u015bla\u0144skiej. Szcz\u0105tki praktycznie by\u0142y wsz\u0119dzie, o czym informowa\u0142 Kurjer Warszawski. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Kurjer Warszawski z dnia 22 sierpnia 1908 roku – Dodatek poranny
Wyszczeg\u00f3lniono wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie artyku\u0142 „Na nikn\u0105cych mogi\u0142ach”
\u0179r\u00f3d\u0142o: Biblioteka Narodowa <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Zmar\u0142ych przeniesiono do wsp\u00f3lnej mogi\u0142y, po\u0142o\u017conej kilkadziesi\u0105t metr\u00f3w dalej w kierunku p\u00f3\u0142nocnym w odniesieniu do lokalizacji cmentarza. Rok p\u00f3\u017aniej mogi\u0142a doczeka\u0142a si\u0119 pomnika projektu in\u017c. Lubickiego, kt\u00f3ry zosta\u0142 wykonany z piaskowca. Ca\u0142o\u015b\u0107 zosta\u0142a otoczona murem. Z biegiem lat mogi\u0142a popad\u0142a w ruin\u0119. Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 cmentarz choleryczny poddano renowacji. Niestety II wojna \u015bwiatowa oraz w d\u0142ugie lata powojenne spowodowa\u0142y, \u017ce cmentarz sta\u0142 si\u0119 ponownie ruin\u0105. Dopiero w 2005 roku grupa mi\u0142o\u015bnik\u00f3w uporz\u0105dkowa\u0142a teren cmentarza i zabetonowa\u0142a sam\u0105 mogi\u0142\u0119. W p\u00f3\u017aniejszych latach przy wsparciu kilkudziesi\u0119ciu firm pomnik i mur zosta\u0142y zrekonstruowane. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
„Cmentarz choleryczny w Warszawie”
fot. Rafa\u0142 Adrian Kraszewski 2019 <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Uregulowano ro\u015blinno\u015b\u0107 otaczaj\u0105c\u0105 mogi\u0142\u0119, a ca\u0142o\u015b\u0107 zabezpieczono metalowym p\u0142otem. Zainstalowano monitoring. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
„Cmentarz choleryczny w Warszawie”
fot. Rafa\u0142 Adrian Kraszewski 2019 <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Cmentarz choleryczny jest zapomnian\u0105 przez warszawiak\u00f3w metropoli\u0105. Wynika to g\u0142\u00f3wnie z jego po\u0142o\u017cenia. Otoczony jest ze wszystkich stron torami kolejowymi. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
„Cmentarz choleryczny w Warszawie”
fot. Rafa\u0142 Adrian Kraszewski 2019 <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
„Cmentarz choleryczny w Warszawie”
fot. Rafa\u0142 Adrian Kraszewski 2019 <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
„Cmentarz choleryczny w Warszawie”
fot. Rafa\u0142 Adrian Kraszewski 2019 <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Niestety przej\u015bcia do niego nie ma. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. obiecuj\u0105 wybudowa\u0107 legalne doj\u015bcie do cmentarza. Prasa w 2017 roku hucznie informowa\u0142a o podpisaniu umowy na przebudow\u0119 odcinka kolejowego mi\u0119dzy Warszaw\u0105 Gda\u0144sk\u0105, a Warszaw\u0105 Rembertowem wraz z wybudowaniem przej\u015bcia podziemnego do cmentarza cholerycznego. Min\u0119\u0142y dwa lata i jak dot\u0105d nie wida\u0107 w tym zakresie jakichkolwiek konkretnych prac. A szkoda bo ka\u017cdy zmar\u0142y ma prawo do odwiedzin w Dniu Wszystkich \u015awi\u0119tych. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Fragment mapy OpenStreetMap z zaznaczeniem cmentarza cholerycznego.
\u00a9 autorzy OpenStreetMap <\/figcaption><\/figure><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zapomniany cmentarz choleryczny w Warszawie zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w latach siedemdziesi\u0105tych XIX wieku. Powsta\u0142 w wyniku epidemii cholery, kt\u00f3ra w tamtym czasie nawiedzi\u0142a Prag\u0119. Cmentarz zosta\u0142 utworzony na obrze\u017cach miasta. Cholera… <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1185,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[16,14,17,4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bedeker.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1184"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bedeker.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bedeker.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bedeker.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bedeker.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1184"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/bedeker.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1184\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3110,"href":"https:\/\/bedeker.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1184\/revisions\/3110"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bedeker.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1185"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bedeker.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bedeker.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bedeker.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}